Kiến trúc 

Triển lãm Bauhaus 1923

Đỉnh cao của giai đoạn Bauhaus ở Weimar là “Tuần lễ Bauhaus” tháng 8 năm 1923. Trong thời gian hoạt động của Bauhaus trước đó, do cách thức giảng dạy mới mẻ, đôi khi lạ lùng đối với xã hội đương thời nên dần dần xảy ra nhiều va chạm giữa nhà trường và chính quyền địa phương. Cách giảng dạy của Johannes Itten với các bài tập về xúc giác gây nhiều sự cố lôi thôi. Vả lại xã hội đương thời sẵn sàng chấp nhận những phát minh khoa học, nhưng trong lĩnh vực nghệ thuật của Bauhaus thì bị phản đối và nghi ngờ. Để khẳng định thành tích của thầy và trò, báo cáo với chính quyền địa phương và quần chúng công việc của Trường từ khi thành lập và để tuyên truyền những quan điểm mới trong nghệ thuật, quảng cáo những mặt hàng mới do nhà trường sáng tạo nên, Gropius quyết định mớ một cuộc triển lãm lớn trong “tuần lễ Bauhaus”. Triển lãm giới thiệu hệ thống giảng dạy theo trình tự các năm và các bài giảng của các giáo viên từ các bài giảng của Itten về sờ mó, vể bô’ cục tạo hình đến các bài giảng của Klee về ý nghĩa của các hình dáng, của Kandinsky về màu sắc và sắc độ… Trong triển lãm Oscar Schlemmer giới thiệu một vở múa balê độc đáo có một không hai từ trước tới nay là “vở balê bộ ba”. Siegfried Giedion một nhà nghiên cứu nghệ thuật kiến trúc nổi tiếng đã mô tả vở balê đó như sau: “Màn mở một hình bất động đímg trên một sàn nhẵn bóng crôm vàng: một chiếc áo nhỏ bằng gổ sơn màu cầu vồng, một mũ tròn nổi bật trên đó một xe bọc thép bằng sơn mài ôm lấy đầu, tay và đùi, một cái mai cua bằng sơn mài màu hung sáng loáng tận cùng bằng một cái khung gỗ hài hước ôm lấy quanh đầu. Khi nhạc cử lên, vũ nữ cử động theo nhịp điệu nghiêm ngặt. Do quẩn áo cứng nên mỗi cử động đều cíữig ngắc. Một loạt diễn viên múa xuất hiện, bàn tay đều dấu trong những quả cầu lớn bằng gỗ… Nhịp diệu của điệu múa nghiêm khắc ấy phản ánh sự chính xác của mọi cử động, chỉ có nó mới có thể hoàn thành một công việc thực sự sáng tạo, nó đẻ ra một hình thức mới”. Vở balê độc đáo này phản ánh tinh thần chủ đạo của Bauhaus là kết hợp khoa học và nghệ thuật, nêu lên vẻ đẹp của sự chính xác khoa học ngợi ca thẩm mĩ công nghiệp. Đó là tư tưởng của điển hình hóa, công nghiệp hóa ngành kiến trúc xây dựng, ngành sản xuất vật liệu, tiêu dùng. Ở nhà hát Iêna cũng biểu diễn một vở balê “cơ khí” như sau: Các diễn viên múa nấp sau những panô xanh, đỏ, vàng, cử động theo nhạc, đến cuối vở, tại hợp âm kết thúc thì hai hình vuông xanh và đỏ nối đuôi nhau trượt trên một nền màu đen, đứng cao lên và lại rơi xuống rồi biến mất theo các rãnh sân khấu.

Triển lãm Bauhaus 1923 1

Về kiến trúc thì triển lãm đã đưa ra kiểu nhà mới có “cái nhân không gian” là buồng sinh hoạt chung đặt ở giữa nhô cao lên để chiếu sáng ở trên xuống và không có hành lang. Ngôi nhà được trang bị đầy đủ đồ đạc, tiêu đé của triển lãm là “Nghệ thuật và kĩ thuật là một sự thống nhất mới” sau này trở thành khẩu hiệu nổi tiếng của Bauhaus, đứng về quan điểm lịch sử thì cuộc triển lãm là một tiến bộ lớn đánh dấu sự thắng lợi của quan điểm nghệ thuật hiện đại, một thẩm mĩ mới, một sự cộng tác chặt chẽ giữa nghệ thuật và sản xuất công nghiệp. Đây cũng có thể gọi là một cuộc triển lãm kiến trúc đầu tiên mà trước đây chưa từng có. Tuy nhiên sau tuần lễ Bauhaus năm 1923, quan hệ giữa chính quyền và nhà trường trở nên cãng thẳng hơn. Quần chúng đông đảo thì hưởng ứng và đồng tình với nhà trường qua những sáng tạo rất tổng hợp của thày và trò. Lần đầu tiên người ta được thấy một sự kết hợp có tính chất toàn diện của hầu hết các ngành nghệ thuật hiện đại tạo nên môi trường sống của con người và phục vụ con người: Từ kiến trúc, mĩ thuật công nghiệp, hội họa, điêu khắc đến vũ kịch hiện đại, những buổi hòa nhạc tác phẩm hiện đại “lịch sử người chiến sĩ” của Xtravinski do nhạc trướng nổi tiếng Hecman Secchen điều khiển. Mọi người đều giữ lại được kỉ niệm sâu sắc về cái tươi trẻ, về sự bùng nổ mạnh mẽ của một thế giới đầy sáng tạo hiện đại. Nhưng cũng ở đây bộc lộ rõ những tư tưởng đi ngược lại đường lối của chính quyền địa phương. Thời gian đó phái phản động ở Thiiringen miền nam nước Đức đang gây ảnh hưởng, tư tưởng quốc xã đang phất triển. Những tư tưởng lớn của Bauhaus về phổ cập nghệ thuật, đưa nghệ thuật vào sản xuất hàng loạt nhằm phục vụ đông đảo quần chúng ở các tầng lớp trung lưu và người lao động, đã làm chính quyền thấy gai mắt; Họ định làm cách mạng chăng? ảnh hưởng của Cách mạng Tháng Mười đang vang dội ở châu Âu. Những cuộc đến thãm Trường Bauhaus của một số nghệ sĩ nổi tiếng thuộc trường phái chủ nghĩa Cấu tạo Xô viết như Lissitzky năm 1921 đã sang Đức và gặp gỡ Moholy Nagy, năm 1922 gặp Théo Van Doesburg. Những tư tưởng sáng tạo táo bạo của chủ nghĩa Cấu tạo Nga đã được tán thưởng ở đây. Chính vì những lí do đó mà chính quyền địa phương cho Bauhaus là “vườn ươm tư tưởng Xã hội chủ nghĩa” nên tỏ thái độ thù nghịch rõ rệt. Sau triển lãm 1923, Gropius thấy không khí ngột ngạt khủng bố đè nặng lên nhà trường nên xin từ chức vào năm 1924. Đến ngày 01 tháng 4 nãm 1925, Trường Bauhaus phải ngừng hoạt động. Tuy nhiên phương pháp giảng dạy kiến trúc và các ngành nghệ thuật khác của Bauhaus đã có tiếng vang mạnh mẽ nên ở một số thành phố khác lại thành lập các cơ sở của Bauhaus như Frankfurt am Main, Manheim, Darinstadt và Dessau.

Related posts