Kiến trúc 

Tình hình kinh tế thời kỳ 1888 – 1920

1. Hoạt động kinh tế của tư bản Pháp
Từ năm 1888 đến năm 1920 là thời kỳ khai thác thuộc địa Đông Dương lần thứ nhất, chính quyền thực dân tập trung nồ lực xây dựng và mở rộng Hà Nội với ý đồ biến nơi đây thành Thủ đô của Liên bang Đông Dương thuộc Pháp, do vậy tiến trình thay đổi bộ mặt kinh tế – xã hội Hà Nội thời kỳ này diễn ra rất mạnh mẽ.
Ngay từ những năm cuối thế kỷ 19, người Pháp đã xây dựng ở Hà Nội một sổ xí nghiệp công nghiệp như nhà máy điện, nhà máy dệt, nhà máy nước và nước đá, nhà máy rượu và nhà máy bia.
Tới năm 1891 đã có mặt 64 công ty thương mại của người Châu Ẩu ở Hà Nội. Cũng bắt đầu từ thời gian này, người Pháp cho mở mang các tuyến giao thông vận tải đường bộ, đường sắt, đường thuỷ nối Hà Nội với toàn Đông Dương, thậm chí vươn tới miền Nam Trung Hoa, biến Hà Nội thành một trung tâm thương mại quan trọng. Năm 1899, bắt đầu xây dựng đường xe điện nội đô. Năm 1898, khởi công xây dựng cầu Doumer qua sông Hồng, ban đầu chỉ dành cho đường sắt sau này mới được mở rộng cho các phương tiện giao thông khác. Các tuyến dường sắt nối liền Hà Nội với Hái Phòng, Vinh, Lào Cai, Vân Nam (Trung Quốc) cũng dần hình thành. Năm 1902, công ty xe lứa Đông Dương và Vân Nam cho xây dựng ga Hàng cỏ và trụ sở công ty cách đó không xa. Các tuyến đường bộ và đường thuỷ cũng được mở mang nối liền Hà Nội với các tinh khác, tới năm 1919 đã hoàn thành các tuyến quốc lộ Hà Nội – Hải Phòng, Hà Nội – Hà Giang, Hà Nội – Cao Bằng, Hà Nội – Hòa Bình.
Sang những năm đầu thế kỷ 20, khi tình hình chính trị đă tương dối ổn định, số lượng người Pháp sang Hà Nội làm ăn, sinh sống, cũng tăng lên(l>. các công ty tư bản độc quyền Pháp ra sức mở mang kinh doanh, xây dựng mới và mở rộng, nâng cao công suất các nhà máy đã có như nhà máy điện Bờ Hồ (1902), nhà máy nước Yên Phụ (1906), nhà máy gồ, nhà máy dệt, nhà máy da Thuỵ Khuê (1912), nhà máy thuốc lá, nhà máy sửa chừa xe lửa Gia Lâm.
về thương mại lần lượt xuất hiện nhiều công ty của tư bản Pháp nắm độc quyền xuất nhập cáng, ví dụ như hàng L’U.C.1, hãng Denis Freres, hãng Boy Landry, hãng Poinsard, hãng Descours Cabaud,… Bên cạnh đó là sự xuất hiện những văn phòng đại diện của các công ty tài chính lớn, ví dụ như Ngân hàng Đông Dương, Quỹ tín dụng bất động sản Đông Dương,…

 Tình hình kinh tế thời kỳ 1888 - 1920 1

2. Hoạt động kinh tế của các ngoại kiều khác
Bên cạnh quá trình du nhập và đầu tư của tư bản Pháp, vai trò kinh tế – thương mại của Hoa kiều thời kỳ này cũng đóng vai trò quan trọng. Năm 1891, ở Hà Nội đã có 72 hãng buôn của người Hoa. số lượng người Hoa ở Hà Nội tuy không lớn nhưng họ đóng vai trò kinh tế vượt trội so với các cộng đồng người nước ngoài khác trừ tư bản Pháp nói chung và tư bản Ẩn Độ trong ngành sản phẩm dệt.
Người Hoa sang Hà Nội làm ăn, buôn bán đă có lịch sử từ thế kỷ 18. Phần lớn người Hoa sống tập trung ở các phố Hàng Buồm, Hàng Ngang, Hàng Bồ, Phúc Kiến (phố Lãn Ông ngày nay), với nhiều kỉnh nghiệm buôn bán nên họ nắm những nguồn thương mại quan trọng. Đến khi tư bản Pháp mở mang những xí nghiệp và cơ sở thương mại của họ ở Hà Nội, hoạt động kinh tế của người Hoa cũng bị hạn chế, song họ vẫn tìm được cách len lỏi vào những ngành kinh tế mà người Pháp không nắm được hoặc nắm không xuể, một số trở thành đại lý cho các công ty độc quyền Pháp. Nhà máy rượu Hà Nội đầu tiên là do người Hoa xây dựng sau đó bán lại cho tư bản Pháp. Nhà máy gạch đá hoa đầu tiên của Hà Nội cũng do người Hoa xây dựng. Nhà máy điện thì lại do người Pháp kiến thiết rồi bán lại cho tư bản Hoa kiều. Ngoài ra còn một số nghề khác như nghề may, dệt, kim hoàn, thuỷ tinh, giấy trang kim,… do người Hoa đưa từ Trung Quốc sang hoặc góp thêm phàn kỹ thuật vào những ngành nghề đã có ở Hà Nội. về thương nghiệp, người Hoa nắm giữ nhiều hiệu buôn lớn ở Hà Nội như Alpo, Chí Long (bách hoá), Chí Hưng (sợi), Đại Quang. Nhị Thiên Đường (thuốc bắc) và nhiều nhà hàng nổi tiếng ở Hà Nội như Nhật Tân lâu, Đông Hưng viên, Mỹ Kinh.
Hoạt động kinh tế của các ngoại kiều khác như người Ân Độ, người Nhật cũng khá phát triển ở Hà Nội thời kỳ này, đặc biệt là nghề buôn bán hàng dệt của Ẩn Độ.
3. Hoạt động kinh tế của ngưòi Việt
Cho tới khi người Pháp xâm lược Việt Nam, Hà Nội vẫn là một trung tâm thương mại và thủ công nghiệp ở Bắc Kỳ. Trong những năm đầu thế kỷ 20, các hoạt động kinh tế của người Việt vẫn tiếp tục phát triển. Các hoạt động buôn bán vẫn tấp nập tại khu 36 phố phường. Bèn cạnh các phường thợ thủ công làm các nghề cổ truyền như kim hoàn, đồ gỗ, đồ sắt,… còn phát triển thêm các lĩnh vực mới như thêu thùa, làm đăng ten, thảm len ,…
Những năm đầu thế kỷ 20 ở Hà Nội đã xuất hiện nhiều hiệu buôn lớn như Đồng Lợi Te, Hồng Tân Hưng và những công ty cồ phần như Quảng Hưng Long. Đông Thành Hưng, Quảng Hợp ích. Phần lớn các cửa hàng và công ty lớn đều do các sĩ phu phong kiến chủ trương. Người Việt cũng bắt đàu nghiên cứu và sản xuất các mặt hàng thay thế các loại hàng ngoại nhập như sơn dầu, keo gan, vải may âu phục,…
Từ việc coi rẻ công thương nghiệp trước dây, tới giai đoạn này ở Hà Nội đà có sự chuyển biến về tư tưởng nriở ra một trào lưu mới học tập khoa học kỳ thuật đe mở mang công thương nghiệp. Tuy nhiên nếu so sánh với các hoạt động kinh tể của tư bản Pháp và Hoa kiều ở Hà Nội thì các hoạt động buôn bán của người Việt còn bé nhỏ, còn tiếu thủ công nghiệp thì vẫn trong tình trạng lạc hậu).

Related posts