Kiến trúc 

Phong cách kiến trúc Địa phương Pháp (P1)

1. Kiến trúc trưòug học phong cách kiến trúc Địa phưong Pháp
Trong thời kỳ tiến hành Chương trình khai thác thuộc địa lần thứ nhất ở Đông Dương, rất nhiều người Pháp mang theo cả gia đình sang Hà Nội làm ăn, sinh sống. Nhu cầu học hành cho con em của họ dẫn tới việc xây dựng một loạt trường học dành cho học sinh người Pháp. Mở đầu là trường Grand Lycée Albert Saraut, tiếp đến là các trường Petit Lycée và trường Nữ học Pháp. Vì là các trường dành riêng cho con em người Pháp nên các nhà đầu tư cũng muốn đưa phong cách kiến trúc Địa phương Pháp
vào việc xây dựng các ngôi trường này để thoả mãn tâm lý nhớ quê hương của những học sinh mới sang Việt Nam.
Theo nghiên cứu của chúng tôi thì hầu hết các trường học ở Hà Nội xây dựng dưới thời kỳ Pháp thuộc mang phong cách kiến trúc Địa phương Pháp. Chúng tôi cũng chưa phát hiện ra một công trinh công cộng nào lớn mang chức năng khác được thiết kế theo phong cách này. Dưới đây là một số trường mà chúng tôi coi là tiêu biểu và có giá trị về mặt kiến trúc ở Hà Nội.
• Trường Grande Lycée Albert Saraut:

Phong cách kiến trúc Địa phương Pháp (P1) 1

Trường Grande Lycée Albert Saraut (nay là trụ sở ban Đối ngoại trung ương Đảng) lúc đầu có tên là trường trung học Đông Dương được thành lập năm 1919. Trường được xây dựng trên khu đất rộng được giới hạn bởi các phố Brière de Tlsle (nay là đường Hùng Vương), République (phổ Hoàng Văn Thụ), Destenay (phố Nguyễn Cảnh Chân) và Carnot (Phan Đình Phùng), dành riêng cho học sinh người Pháp và một số rất ít học sinh người Việt.
Đây là ngôi trường có quy mô lớn nhất thời Pháp thuộc do kiến trúc sư A. Bussy thiết kế với đầy đủ các hạng mục như nhà học, nhà thí nghiệm, khu ở nội trú, câu lạc bộ thể thao, một số biệt thự dành cho hiệu trưởng và các giáo sư thỉnh giảng,…được xây dựng trong nhiều năm và theo các phong cách kiến trúc khác nhau (hình 3.15a). Ở đây chúng tôi chỉ đề cập tới kiến trúc toà nhà học của trường.
Khối phòng học hai tầng đặc trưng bởi các cửa sổ mở rộng được phối kết theo phương đứng, cửa dưới có cuốn vòm, cửa trên hình chữ nhật, nối giữa chúng là các họa tiết trang trí đắp nổi khá cầu kỳ. Ket thúc phía trên là một diềm mái kết hợp giữa các hoa văn đắp nổi với hệ côngson kép bằng gỗ được cắt tỉa khéo léo.
Ở hai đầu hồi của tòa nhà bố trí các khối phòng nghỉ giáo viên có chiều cao ba tầng. Hai khu này có độ cao vượt trội so với khối phòng học, đồng thời được xây nhô ra phía trước. Các mảng tường lớn, cửa sổ tầng ba nhỏ và đặc biệt là bộ ba mái vuông góc với mái khốii phòng học tạo ra sự kết thúc dứt khoát theo phương ngang của công trình.
Mặc dù là một công trình mang phong cách kiến trúc Địa phương Pháp là chủ đạo, song công trình cũng được kiến trúc sư – tác giả sử dụng những nguyên tắc Tân co điển trong <việc xử lý hình khối kiến trúc cũng như trang trí mặt đứng, nhờ vậy ngoài quy mô lớn nhất thì trường Albert Saraut có thể được coi là ngôi trường đẹp nhất thời Pháp thuộc không chi ở Hà Nội mà còn trên toàn lãnh thổ Đông Dương.
• Trường Petit Lycée:
Trường Petit Lycée (trường PTTH Trần Phú ngày nay) do kiến trúc sư C.G. Lichtenfelder thiết kế được xây dựng năm 1907 ban đầu là trường tiểu học dành cho nữ, sau khi xây dựng trường Grand Lycée tạo thành một cặp trường học theo mô hình các đô thụ lớn ở Pháp, trong đó trường Petit Lycée dành cho học sinh các lóp thấp trong khối trung học thời bấy giờ.
Trường được xây dựng trên khu đất rộng, án ngữ bởi ba đường phố, trong đó có hai trục phố lớn lúc bấy giờ là các phố Rollandes (phố Hai Bà Trưng) và phố Rialan (phố Phari Chu Trinh). Tổng thể trường học gồm hai khối nhà: khối nhà học hai tầng hướng ra phổ Rollandes, khối xưởng trường và các phòng thí nghiệm một tầng cách khối nhà học một khoảng sân rộng có hành lang cầu nối giữa chúng.
Nhà học chính hình chữ u gồm hai tầng, có hành lang cầu mái ngói đón từ cổng trường dẫn vào chính sảnh. Nhà được cấu trúc theo kiểu hai hành lang bên phía trước và phía sau, mỗi hành lang rộng 2m có hệ thống cửa sổ hành lang bao gồm cửa kính trong cửa chóp ngoài, cấu trúc mặt bàng theo kiểu đổi xứng hoàn toàn. Tầng một có khu vực trung tâm là khối văn phòng và phòng nghi giáo viên, các phòng học được bố trí ở hai phía, mỗi phía gồm 4 lóp học dọc theo hành lang và một lớp được bố trí ở cánh chữ Ư, các phòng vệ sinh được bố trí ờ hai đầu hồi có hệ thống cửa lấy sáng theo phương đứng. Ngăn cách giữa khối phòng học và khối văn phòng là hai cầu thang rộng l,2m dẫn lên tầng hai. Khu vực trung tâm tầng 2 được bổ trí các phòng làm việc, phòng hội đồng, các
phòng học cũng được bố trí ở hai phía tương tự tâng 1, sàn phòng học băng gô lim có tầng cách âm, ngoài ra còn có một cầu thang cuốn dẫn lên tầng 3, thực chất chí là một tầng chống nóng cho khu vực trung tâm nên khá thấp và có các cửa thông gió chèn gạch hoa ở các phía.
Hình khối không gian của khối nhà học được bố trí theo dạng dăng đối nghiêm ngặt với khối nhà hình chữ u có hai cánh bao lây sân trước. Khôi trung tàm được nhân mạnh bới chiều cao nổi trội với tháp đồng hồ ở giữa, các cửa sổ dạng cuốn vòm với bán kính cong nhở dần theo phương đứng, dăy cửa thông gió trang trí bàng gạch hoa kết hợp với hàng côngson băng gồ tiện đỡ bờ mái làm tăng thêm vẻ kỳ thủ của toà nhà, tháp đông hồ được trang trí cầu kỳ tạo ra điểm nhấn cho khối trung tâm. Các khối phòng học ở hai phía có phong cách trang trí thống nhất với khối trung tâm nhưng có độ cao thấp hơn, cửa sổ cuốn vòm với bán kính nhỏ dần theo chiều đứng, mái được đưa ra khỏi tường khá nhiều và được đỡ bởi hệ côngson gỗ, các chi tiết trang trí bằng gạch trần tuy không cầu kỳ nhưng có tính thẩm mỹ cao.

• Trường Cao đẳng tiểu học nữ sinh Pháp:
Trường Cao đẳng tiểu học nữ sinh Pháp (nay là trụ sở Bộ Tư pháp) do kiến trúc sư Charles Lacollonge thiết kế được xây dựng năm 1918 trên đường Gallieni (phổ Trần Phú) và được giới hạn bởi các phố Brière de risle (đường Hùng Vương), Van Vollenhoven (phố Chu Văn An) và Giovaninelli (phố Lê Hồng Phong), về quy mô xâv dựng thì đây là trường phổ thông lớn thứ hai ở Hà Nội, chỉ saư Lycée Albert Saraut, và được dành riêng cho các nữ học sinh người Pháp.
Trên mặt bàng tổng thể thì trường được hợp thành bởi khối nhà học chính ba tầng ở trung tâm, hai nhà điều hành được xây dựng giống như hai biệt thự ở hai phía của nhà chính theo quy luật dăng đối. Sân trường và các khu sinh hoạt ngoài trời bố trí phía sau, tiếp đến là nhà ở nội trú và biệt thự của hiệu trưởng.
Nhà học chính có ba tầng, tầng một bao gồm một chính sảnh rất rộng phù hợp với công nàng đón, thoát người của một trường học lớn. Từ chính sảnh có thể theo hai hành lang bên rộng l,8m tói các lớp học ở hai phía, cuối các hành lang là sảnh nhỏ dùng để thoát người có bố trí cầu thang phụ được chiếu sáng bởi các cửa kính lớn ở đầu hồi nhà và khu vệ sinh.
Khối nhà này được trang trí khá cầu kỳ với lượng mở cửa nhỏ dần theo chiều cao, các cửa cũng được kết thúc theo quy luật cuốn vòm bán kính nhỏ dần theo phương đứng. Các họa tiết trang trí ở phần tiền sảnh, xung quanh các cửa và giữa các tầng được gia công rất tinh tế. Mái ngói bốn mặt tạo ra một đỉnh nhọn, được cấu tạo nhô ra khỏi mặt tường một khoảng cách khá lớn và được đỡ bởi một hệ côngson gồ hình tam giác mảnh. Tháp đồng hồ nhò cắt giữa mái mang tinh thần kiến trúc cổ điển tạo ra nét duyên dáng và độc đáo của công trình này. Hai khối phòng học bên cao hai tầng với mặt đứng được tạo thành bởi các cửa sổ phòng học kết thúc theo chiều ngang ở tầng một và cuốn vòm ở tầng 2. Các hoạ tiêt quanh cừa được bố trí khá cầu kỳ và thống nhất với khôi trung tâm. Mái ngói được đưa ra khỏi mặt tường một khoảng cách lớn và được đỡ bởi hệ côngson kép có tác dụng che mưa nắng. Đầu hồi nhà được kết thúc bởi hệ thống cửa lẩy sáng cho cầu thang theo kiêu giật cấp khá độc đáo.

Xem thêm: Ban nha Ha Noi duoi 700 trieu

Related posts