Kiến trúc 

Những sáng tạo độc đáo của nghệ sĩ Craig walsh

Tối 24-4-2001 nghệ sĩ Craig Walsh đã ra mắt công chúng tại trụ sở Hội KTSVN, đường Đinh Tiên Hoàng Hà Nội. Những người họp mặt tò mò xem một cái hộp gỗ to hình chữ nhật, hai đầư lát kính, bên trong lát gương. Trên nắp hộp là một loạt lỗ có bóng đèn chiếu vào trong hộp. Đó là một mô hình thu nhỏ 1/10 của chính căn phòng họp ở tầng dưới của hội KTSVN mà mọi người đang đứng. Tuy nhiên không ai hiểu là nghệ sĩ Craig Walsh sẽ làm gì với mô hình này. Cuối cùng Craig mời mọi người ra ngoài đường và đóng cửa trụ sở hội lại. Đứng trên hè phố và trên đường nhựa mọi người nhìn vào cửa trụ sở Hội KTS chờ đợi. cửa này toàn bằng kính và được chiếu sáng bởi loạt bóng đèn trần. Qua cửa kính người xem thấy những giọt nước bắt đẩu rơi xuống nền buồng và nước lấp xấp trên sàn nhà từ từ dâng lên. Bỗng một con cá to rơi xuống sàn nhà, ít nước quá nó quằn quại dãy dụa, rồi lại một con cá to nữa xuất hiện, cũng cực kỳ to lớn và tiếp tục hai con cá nữa. Nước dâng lên dần dần, cá quẫy và bắt đầu bơi được, cảnh tượng thật là hấp dẫn. Buồng họp của trụ sở Hội KTS trớ thành một bể cá. Sáng rực bới 10 ngọn đèn trên trần và có 4 con cá lớn bơi lội. Khách qua đường ngạc nhiên đứng lại xem rất đông, vòng trong, vòng ngoài. Ai cũng ngạc nhiên vì cãn phòng ngập đầy nước nhưng rất kín không một giọt nào rỉ ra ngoài đường cả và nếu lỡ hé mở cửa thì hắn nước sẽ ùa ra đường mạnh mẽ. cửa kính ướt, nước bắn tung toé lên kính khi những con cá bơi lội quẫy mạnh. Nước càng ngày càng dâng lên gần đến trần thì bắt đầu quá trình hạ nước từ từ.
Craig Walsh là một nghệ sĩ Australia, anh đến Hà Nội theo chương trình nghệ thuật hiển thị của Asialink, là một tổ chức giúp đưa các nghệ sĩ Australia đến tham gia đóng góp và thu nhận kinh nghiệm nghề nghiệp tại các nước châu Á. Asialink đã đến với Việt Nam trong vài nãm qua và đã đạt được những thành công khi hợp tác với các nghệ sĩ Việt Nam. Craig Walsh đã làm việc với Hội KTS trong 2 tháng anh lưu lại ở Hà Nội.
Đẽ có thê hiểu sâu hơn nghệ thuật của Craig, ta cần biết qua những sáng tác khác của anh ở Australia và những nước khác. Những sáng tác rất đa dạng phản ánh một bộ óc sáng tạo thông minh. Ta tạm chia sáng tác của Craig làm ba loại theo thủ pháp:
– Dùng khung tranh.
– Dùng biện pháp chiếu hình.
– Và các sáng tác khác khó xếp loại
Khung tranh:
– Trong một căn nhà bị phá huỷ, còn lại một số mảng tướng đổ nát, Craig đã vẽ lên những mảng tưởng đó những khung tranh chữ nhật sơn trắng. Những tranh này nhấn mạnh vẻ hoang tàn một cách nghệ thuật.
– Dọc theo một đoạn đường ray có một bức tường đổ nát, tác giả dán một số ảnh chân dung lớn đặc tả mặt người rồi sơn trắng toàn bộ bức tường đổ nát để chừa lại những ảnh chân dung trong các khung chữ nhật. Những bức chân dung đặt cách nhau đều dặt trên bức tường đổ nát dọc theo đường sắt khi xe lửa đi qua, hành khách có thể thấy rõ những bức ảnh này. Tác phẩm này muốn nói lên quan hệ giữa con người và môi trường đang bị huỷ hoại.
– Một tác phẩm khác khá đơn giản là một vài cửa sổ của một căn buồng hướng ra những cảnh quan đẹp ở bên ngoài mà tác giả đã lựa chọn. Các cửa sổ đó được đóng khung y như khung tranh và có ghế ngồi được kê trước “tranh” với cự ly và vị trí đã chọn để ngắm được bức tranh ở ngoài thiên nhiên theo đúng ý tác giả. về trường hợp này, nhắc ta nhớ lại ngôi nhà Thuỵ Sĩ trong khu Đại học Paris của Le Corbusier làm nãm 1930 – 1932. Trên sân thượng ngôi nhà này, Le Corbusier vẫn làm tường bao che như một tầng nhà nhưng không có mái. Bức tường này được trổ vài cửa sổ to nhó khác nhau, ông giải thích là đã đục những lỗ cửa hướng về những cảnh dẹp ớ xa mà ông đã chọn. Như vậy là những cửa sổ trở thành các khung ảnh.

Những sáng tạo độc đáo của nghệ sĩ Craig walsh 1

– Trong hầm tàu điện ngầm, trên tường khu vực hành khách chờ tàu, Craig làm những khung ánh, thay vì là gương và quang cảnh bến tàu điện ngầm này thật sinh động.
Chiêu hình:
Những cảnh quan tạo nên do chiếu hình chỉ thực hiện vào ban đêm. Tác động cúa những cảnh quan này rất mạnh mẽ, nhiều lúc đáng kinh ngạc – như cánh quan chiếu hình mặt người lên những bức tường gồ ghề; chiếu hình mặt người lên một tán cây lán có hình dạng hơi tròn. Trong bóng đêm, bầu trời đầy sao, bóng cây in lên nền trời một khối tròn đen, như mớ tóc xoã, một gương mặt lớn sáng lên trên nền mớ tóc đen tạo một hiệu quá kỳ lạ khi nhìn từ xa đến.
– Một cảnh quan khác, chiếu hình mặt người lên những tảng đá ven một con suối chảy róc rách.
– Chiếu hình mặt người lên mái vòm phía bên ngoài của rạp xiếc trong bónr
, M hình đầu sư tử lên mái lều cắm trại của thanh niên v.v…
– Cảnh quan bể cá mà Craig thực hiện tại trụ sở Hội KTSVN là một sáng tạo xuất sắc, Craig phát biểu: “Hình ảnh màu chiếu video tại một không gian kiến trúc cụ thể mang đến một cơ hội đối thoại giữa kiến trúc, nghệ thuật và các khán giả…” công trình này là một dạng nghệ thuật công chúng, chỉ có thể xem từ vỉa hè, đường phố. Tôi hy vọng rằng sự nhìn nhận của công chúng Hà Nội sẽ lý giải cho vấn đề này, tách khỏi sự mong đợi về một gallery nghệ thuật thông thường”.
Các dạng sáng tạo khác:
– Cách đây 8 năm Craig Walsh đã làm 2 tượng đầu người, đường kính khoảng 60cm đặt cách nhau 4 – 5m lên một bãi rộng. Hai cái đầu có nét mặt đau khổ tăm tối như hai người bị chôn vùi xuống đất chỉ thò đầu lên. Giữa hai chiếc đầu có mối liên hệ với nhau bằng dây rợ lằng nhằng. Trên bãi đất này thường tổ chức lễ hội. Hình ảnh 2 cái đầu làm cho không khí như bị đè nén sẽ tạo hiệu quả trái ngược với không khí lễ hội tưng bừng và gây kịch tính khác thường.
Tại một bãi rác ở ngoại ô, tác giả chia cảnh quan làm hai phần, phần bãi rác và phần sân phắng có một bức tường chắn đầu. Tại phần bãi rác đào một hố lớn hcm một hố chôn quan tài hình khối chữ nhật, khối rác chữ nhật vừa đào lên này được đặt vào phần sân bên cạnh. Đêm đến trong hô bố trí đèn sáng rực còn phần sân cũng được đèn từ trên tường chiếu sáng. Tác giả muốn nói gì qua cảnh quan kì lạ này ? Phải chăng là một lời cảnh báo về sự ô nhiễm môi trường ?
– Một sáng tác kì lạ và hài hước nữa là tác giả lại phóng ảnh mình to lên và ghi “Tỏi là tội phạm” dán khắp nơi trong thành phố như một lệnh truy nã.
Trên đây là một vài sâng tác của Craig cho chúng ta khái niệm về một dạng nghệ thuật thị giác khá mới mẻ. Nghệ thuật này không phải là kiến trúc, không phải là hội hoạ hay điêu khắc. Đó là nghệ thuật Hiển thị, một dạng nghệ thuật gắn bó chặt chẽ trước hết đến kiến trúc, đến cảnh quan đô thị. Tóm lại nó gắn liền với môi trường sinh sống của con người và phát huy hiệu quả thông qua thị giác là chủ yếu. Trong thiết kế kiến trúcTcKung ta có một nhiệm vụ thiết kế cụ thể, chẳng hạn một ngôi nhà với nhộng r” T năng và thành phần cụ thể ra sao, một đơn vị quy hoạch đô thị cụ thi tích, số dân, công viên với các yếu tố thành phần cụ thể v.v…
Nghệ thuật hiển thị của nghệ sĩ Craig Walsh luôn luôn gây bất ngờ cho người xem, người ta phải ngạc nhiên về óc sáng tạo độc đáo và những ấn ý sâu sắc của tác phẩm. Những công trình của Craig tạo nên sự phong phú cho cảnh quan đô thị gây hiệu quả thẩm mĩ và phục vụ tích cực cho quần chúng. Craig đã biết biến những gì bỉnh thường nhất trở thành khác thường (như trường hợp bể cá ở trụ sở Hội KTSVN, bãi rác, bức tường đổ…). Tóm lại, nghệ sĩ trẻ này làm nên sự hoà hợp bằng cách tạo cơ hội đối thoại giữa kiến trúc, môi trường và con người.

Related posts