Kiến trúc 

Những lần trở lại kiến trúc Hi lạp – La Mã cổ đại

Nghệ thuật kiến trúc Hi Lạp cổ đại đã nở rộ từ trên 3000 nãm nay. Sau đó kiến trúc La Mã tiếp tục phát triển nghệ thuật Hi Lạp từ những năm đầu Công nguyên. nghệ thuật kiến trúc Hi Lạp – La Mã cổ đại đã trở thành di sản mẫu mực của kiến trúc phương Tâỳ.
Từ thế kỷ thứ V đến thế kỉ XV, châu Âu chìm đắm trong đêm dài Trung cổ với nghệ thuật Roman và Gothic dưới sự thống trị và đè nén nghiêm ngặt của nhà thờ và phong kiến chúa đất. Đến thế kỉ XV ở Italia, cuộc nổi dậy trong nghệ thuật tạo nên phong trào Vãn nghệ Phục hưng, giải phóng nghệ thuật, ca ngợi tinh thần dàn chủ, ca ngợi con người. Nghệ thuật Hi Lạp – La Mã Cổ đại rất phù hợp với tinh thần giải phóng của phong trào Phục hưng nên các kiến trúc sư và nghệ sĩ tạo hình lấy kiến trúc Hi Lạp – Lã Mã làm cơ sở để xây dựng nghệ thuật kiến trúc Phục hưng. Đó là lần thứ nhất trở lại kiến trúc Hi Lạp – La Mã. Tiếp sau đó phát triển mạnh nghệ thuật Baroque với mọi hình thức lộng lẫy say sưa ngây ngất. Với đà phát triển trang trí ngày một rườm rà phức tạp tiến tới sự cuồng loạn cực điểm của hoan lạc suy đồi là nghệ thuật Rococo. Đến thế kỉ XVII và XVIII dưới các triều đại quân chủ chuyên chế của Louis XIII, Louis XIV, để biểu hiện một xã hội có trật tự, có kỉ cương và uy quyền tuyệt đối của vua, chủ nghĩa cổ điên Pháp ra đời, dựa trên những nét đẹp đẽ nghiêm chỉnh nhất của kiến trúc Hi Lạp – La Mã Cổ đại và phát triển lên.

Những lần trở lại kiến trúc Hi lạp - La Mã cổ đại 1

Sau này mỗi lần muốn diễn đạt cái uy nghiêm trang trọng, cái tính chất vững vàng của chủ quyền, cái ổn định của xã hội, người ta lại viện đến nghệ thuật kiến trúc Hi Lạp – La Mã cổ đại. Ớ mọi quốc gia trên thế giới, dân tộc nào cũng có nghệ thuật kiến trúc truyền thống của mình, nhưng các nước phương Tây thường lấy ngôn ngữ kiến trúc Hi Lạp – La Mã để thực hiện các công trình công cộng và chính thống của Nhà nước. Cho nên trên hầu hết các nước phương Tây, ở đâu chúng ta cũng thấy kiến trúc kiểu Hi Lạp – La Mã, nhất là trong những công sở, những công trình công cộng lớn. ở Liên Xô cũ thời gian ban đầu sau cách mạng tháng Mười, cũng có tình trạng sử dụng ngôn ngữ kiến trúc Hi Lạp – Lã Mã trong các công sở quan trọng của Đảng và Nhà nước khi mà giới kiến trúc Xô viết chưa tìm được một cách chính thức ngôn ngữ nghệ thuật của chế độ mới. Đó là thời kì mà chú nghĩa Hàn lâm trong kiến trúc phát triển, đứng đầu là KTS. Joltovski. Ngay cả các chính quyền phản động cũng muốn khoác lên mình bộ áo Hi Lạp – La Mã để mị dân như các công trình của KTS. Speer dưới thời phát xít Hitler. Nhưng nghệ thuật phản ánh xã hội cho nên những công trình của Speer cũng không thoát khỏi quy luật đó: những hàng cột thức to phình nặng nề và u ám.
Ớ nhiều nước, ngôn ngữ Hi Lạp – La Mã được sử dụng một cách sáng tạo, đôi khi không dùng các chi tiết kiến trúc mà chỉ sử dụng cái bố cục, cái nhịp điệu và cái tỉ lệ, đó là các phong cách Tân cổ điển. Người Pháp đã làm nhà Ngân hàng Đông Dương (nay lấ Ngân hàng quốc gia Việt Nam) theo phong cách Tân cổ điển. Đến nay người ta còn xây dựng theo phong cách Hi Lạp – La Mã Cổ đại nữa không ? Có – đó là chủ nghĩa cổ điển – Hậu hiện đại xuất hiện ở phương Tây, là một nhánh trong trào lưu kiến trúc Hậu hiện đại.
Ớ nước ta, người Pháp đã Iĩiang kiến trúc cổ điển Hi Lạp – La Mã vào dưới dạng chủ nghĩa cổ điển Pháp và Tân cổ điên. Sau cách mạng tháng Tám, chủ nghĩa cổ điển Hi Lạp – La Mã cũng đã xuất hiện hai lần ở nước ta. Lần thứ nhất sau khi hoà bình lập lại nãm 1954: Một thứ kiến trúc Tân cổ điển đơn sơ giản dị và đứng đắn xuất hiện ờ Hà Nội và các tỉnh miền Bắc. Lần thứ hai là giai đoạn sau khi mở cửa vào cuối những nãm 1980 đến nay, đó là cái chúng ta đang bàn đến.
Cũng như tất cả mọi lần xuất hiện phong cách cổ điển trong kiến trúc, lúc mà người ta chưa tìm được một ngôn ngữ riêng của mình để biểu đạt trong công trình kiến trúc thì người ta luôn nghĩ đến cái đẹp đẽ nhất mà thế giới đã thừa nhận, thực hiện theo phong cách đó là yên tâm nhất. Thế là lần này vào những năm 90 của thế kỉ XX, các ngôi nhà nhái theo kiến trúc Hi Lạp – La Mã xuất hiện dần dần trong các đô thị rồi lan ra ngoại ô, về cả nông thôn.
Một nguvên nhân nữa là sau hai mươi năm chúng ta xây dựng lắp ghép các ngôi nhà hình hộp, thực hiện một công nghệ hiện đại của một tư tưởng kiến trúc tiên tiến của chủ nghĩa Công năng trong kiến trúc hiện đại thế giới nhưng lại làm bằng… thủ công, cho nên đã tạo nên một loại kiến trúc khô khan xấu xí không một chi tiết trang trí nhỏ nhất và thành phẩm thì xù xì cong vênh nghèo nàn. Khi “mở cửa”, những điều kiện vật chất và tinh thần cho phép thì phản ứng tự nhiên của con người là chống đối lại những gì trước đây không được làm và không làm được. Vậy là không làm kiểu kiến trúc nhà hộp nữa mà phải tìm kiếm kiến trúc nào diêm dúa giàu trang trí hơn. Một trong những xu hướng mới mở ra cho họ là loại kiến trúc cổ điển do người Pháp để lại, nó đẹp, có nhiều trang trí đắp nổi tạo hình như đầu cột, gờ phào… các chi tiết Baroque và Rococo càng được hâm mộ hơn vì nó vô cùng phong phú và biểu hiện cho sự giàu sang.

Related posts