Tong quan 129d truong dinh - Nhìn lại các xu hướng sáng tác kiến trúc việt nam 20 năm quaKiến trúc 

Nhìn lại các xu hướng sáng tác kiến trúc việt nam 20 năm qua

Từ sau khi “mở cửa” tình hình kiến trúc và xây dựng ở nước ta có nhiều chuyển biến rõ rệt, có khới sắc mạnh mẽ. Trong cả nước, thành thị đến nông thôn đâu đâu cũng có công trường xây dựng, từ trong các ngõ hẻm cho đến các không gian đầu đường giao thông, hai bên những con đường mới mớ, các công trình Nhà nước và nhà dân mọc lên nhanh chóng. Trong cái phấn khới của tình trạng phát triển mạnh mẽ có cái lo lắng của sự lộn xộn không kiểm soát nổi về mặt quy hoạch đô thị, về mĩ quan thành phố, về thẩm mĩ nghệ thuật.
Về mặt nghệ thuật kiến trúc, ta thấy rõ là thời gian qua kiến trúc nằm khá lâu trong tình trạng hoang mang giữa ngã ba đường. Nhưng thời gian cứ trôi qua không chờ đợi và các ngôi nhà cứ phải mọc lên, tức là cứ phải lựa chọn một trong những hướng đang bày ra trước mắt.
Xu hướng phát triển mạnh nhất trong kiến trúc Nhà nước, kiến trúc dân tự xây (nhất là ở các thành phố) là làm nhà theo các phong cách kiến trúc cổ điển phương Tây mà từ lâu ta gọi chung là “Hội chứng kiến trúc Pháp”. Hội chứng này có các nguyên nhân sau:
– Sau hơn 20 năm xây dựng lắp ghép bằng tấm bêtông cốt thép nhỏ, rồi đến tấm lớn, công trình kiến trúc trớ nên rất khô khan và thô thiển do chủ trương tiết kiệm triệt để do vậy mà bùng lên tâm lí khao khát trang trí.
– Kinh tế phát triển, người dân có nhiều tiền của hơn, họ muốn biểu hiện sự giàu có bàng các công trình kiến trúc cung đình vương giả, hoành tráng và oai vệ hơn.

Một công sở có tầng Mansard

Hệ thống kiến trúc do người Pháp để lại trên đất nước ta với ngôn ngữ cổ điển của kiến trúc cổ Hi Lạp, La Mã, Phục hưng… đã đáp ứng được những khao khát ấy, nó vừa oai vệ, hoành tráng lại vừa có rất nhiều chi tiết trang trí từ gờ chỉ đến các phù điêu đắp nổi ở đầu cột, các hoa văn trang trí rất diêm dúa ớ khắp mọi nơi trong ngôi nhà. Thêm vào đó là tâm lí chuông hàng ngoại, những gì người Tây làm đều đẹp; tâm lí tự ti và vốn kiến thức về nghệ thuật kiến trúc dân tộc quá ít ỏi. Thế là một hội chứng kiến trúc phương Tây lan tràn như một bệnh dịch, những công trình đồ sộ của Nhà nước làm theo hội chứng này có tác dụng xấu làm lây lan nhanh chóng “hội chứng kiến trúc Pháp” ra khắp nước.
Ở Hà Nội, bệnh này nặng nhất. Từ những công trình Nhà nước như Trụ sớ Bộ Công nghiệp, Cục Văn thư lưu trữ đến trụ sở UBND và HĐND các quận và cuối cùng là nhà dân tự xây dựng trong các phố lớn nhỏ, trong các ngõ ngách theo dạng chia lô hay dạng biệt thự… hầu hết mang đậm nét kiến trúc cổ điển phương Tây mà ta quen gọi là “hội chứng kiến trúc Pháp”. Ở tận biên giới xa xôi, Lạng Sơn cũng bị hội chứng này thể hiện ở các công trình Nhà nước như Trụ sở Ban Tuyên giáo tỉnh uỷ và Ban thanh tra tỉnh, Uỷ ban Kiểm tra Đảng của tính. Nhiều trụ sờ các cơ quan của tỉnh Vĩnh Phúc cũng nhiễm bệnh này như UBND tỉnh, Sở Xây dựng, trụ sở Huyện uỷ Mê Linh, nhà hội họp của tỉnh, nhà làm việc của Tỉnh Đoàn và rất nhiều nhà dân.
Tóm lại “hội chứng kiến trúc Pháp” là nét khá nổi bật trong toàn quốc ớ cả nhà dân và công trình của Nhà nước trong giai đoạn từ 1986 đến nay, nhưng càng ngày hội chứng này càng yếu đi rõ rệt, một số xu hướng khác dần dần hình thành và bất đầu phát triển.
Song song với hội chứng kiến trúc Pháp, còn có một hai “bệnh” nhỏ như lạm dụng những mái ngói trở thành một trò chơi phức tạp hoá bộ mái nhằm tạo nên sự kì lạ đơn thuần. Trong đó có “hội chứng mái Thái” tức là những mái nhà chồng chất lên nhau. Hiện tượng mái Thái không có gì xấu, nếu khéo léo thiết kế sẽ được những ngôi nhà đẹp, nhưng ở khu vực miền Trung, nhiều nhà dân đã lạm dụng mái Thái tạo nên những bộ mái ngang dọc phức tạp rất hình thức cộng thêm những hàng cột khẳng khiu làm giảm giá trị của công trình.
Nhưng chúng ta không bi quan. Đến nay một số xu hướng khác bắt đấu có những bước tiến đáng kể đánh bại dần hội chứng kiến trúc Pháp: những chóp, những cột Ioni và Corin, những mái hồi tam giác (fronton) giảm dần tuy chậm chạp nhưng ta thấy rõ là trong những thành phố lớn ít xuất hiện, nó lùi ra ngoại ô, về các huyện và thị xã với quy mô nhỏ bé hơn.
Xu hướng kiến trúc hướng về dân tộc có một số thành tựu. Ó đây bộ mái ngói dốc được sử dụng một cách sáng tạo không lạm dụng. Ở Lạng Sơn, trường Dân tộc nội trú với hình thức nhà sàn nhưng có nhiều yếu tố hiện đại, Trường trung học cơ sở Chi Lăng, Trường tiểu học Chi Lăng mang dáng dấp Á Đông theo phong cách Đông Dương. Ở Hải Phòng, khu nhà ở mái ngói 2 – 3 tầng cho người thu nhập thấp có hình thức thân quen dễ coi: ở Thái Nguyên, khu kí túc xá Trường đại học Thái Nguyên 3 tầng có mái xếp chồng kiểu mái Thái khá đẹp; ở Quảng Ninh khu khách sạn Âu Lạc và khu ẩm thực ở đảo Tuần Châu có hình thức kiến trúc dân tộc khá tốt. Tại Khánh Hoàr một số công trình hiện đại mang phong cách dân tộc khá tốt như Nhà sáng tác của tỉnh, làng SOS, trụ sở Công an thành phố Nha Trang, khách sạn Quê Hương v.v… Ớ Lâm Đồng, khách sạn Dầu khí và khách sạn Công đoàn là hai công trình hiện đại có xu hướng dân tộc khá tốt. Thiền viện Trúc Lâm thì thiên hẳn về kiến trúc cổ điển dân tộc cũng dễ hiểu. Tại Đãk Lăk cũng theo xu hướng hiện đại – dân tộc có trụ sở toà báo Đăk Lăk, Sở Xây dựng, nhà thi đấu thể thao. Tại Đà Nẩng khách sạn Furama là một ví dụ vể công trình hiện đại mang đường nét Á Đông. Những làng SOS Hà Nội, Hải Phòng, Khánh Hoà và các tỉnh là những quần thể công trình hiện đại nhưng dân tộc.

Related posts

Scroll Up