moi quan he giua kien truc va nghe thuat tao hinh trong kien truc ấn đo 53e9760919501 - Mối quan hệ giữa kiến trúc và nghệ thuật tạo hình trong kiến trúc Ấn ĐộKiến trúc 

Mối quan hệ giữa kiến trúc và nghệ thuật tạo hình trong kiến trúc Ấn Độ

Từ xa xưa kiến trúc và nghệ thuật tạo hình vẫn luôn luôn là những ngành nghệ thuật anh em có mối quan hệ khăng khít, cùng chung sống, làm đẹp cho nhau. Nhưng về mặt cảm thụ thì có khác nhau. Nghệ thuật tạo hình chủ yếu cảm thụ bằng thị giác, kiến trúc được cảm thụ rộng rãi hơn. Công trình kiến trúc là những ngôi nhà, vườn, công viên, đường phố, quảng trường, sân bay, bến cảng… Con người sống trong môi trường kiến trúc, cảm thụ nó bằng thị giác: nhìn ngắm công trình kiến trúc bên ngoài và bên trong; thính giác: tiếng dòng nước chảy róc rách, tiếng lá xào xạc trong công viên, tiếng ồn ào của đường phố, quảng trường, tiếng chuông chùa, tiếng mõ tụng kinh…; khứu giác: mùi hương hoa ngào ngạt trong đình chùa, mùi thơm thoang thoảng của hoa cỏ đồng nội: xúc giác: cảm giác nhẩn bóng mát lạnh của đá hoa, của kính, các cột thép mạ kền, cái êm, dịu như nhung của thám cỏ trong công viên, cái xù xì gợi cảm của đá ong, đá thiên nhiên… Vì con người sống trong tác phẩm kiến trúc nên nhận thức tác phẩm kiến trúc qua sự tổng hợp của mọi cảm giác, tạo nên một cảm xúc tổng hoà về tác phám kiến trúc.
Mối quan hệ giữa kiến trúc và nghệ thuật tạo hình phát triển dần qua bốn giai đoạn. Ớ giai đoạn thứ nhất khi con người còn ãn lông ở lỗ, chỗ ở của họ còn rất thô sơ, nó mới mang ý nghĩa đơn thuần giải quyết công năng chứ chưa có yếu tố nghệ thuật. “Cái nhà” lúc bấy giờ chưa gọi là “kiến trúc” với đúng ý nghĩa của nó, nó mới chỉ giới hạn ở công trình xây dựng mang tính thực dụng cũng tựa như những bể chứa nước ngầm, các đường hầm dây cáp, các kho chứa tạm ngày nay mà thôi. Tiếp đến giai đoạn hai, dần dần con người chú ý đến cái đẹp, ngôi nhà được làm với nguyên tắc đẹp. Ngay từ buổi ấy, nghệ thuật tạo hình đã đóng góp vào làm cho công trình kiến trúc thêm đẹp: các hình vẽ, các tượng tròn, phù điêu… ớ đây ta phân biệt hai dạng về cái đẹp kiến trúc: một là vẻ đẹp của bản thân đường nét, hình khối kiến trúc trong thiên nhiên, vẻ đẹp của những không gian do kiến trúc tạo nên, hai là vẻ đẹp tổng hợp của kiến trúc và nghệ thuật tạo hình, vẻ đẹp này tạo nên do sự đóng góp của hội hoạ, điêu khắc vào công trình kiến trúc. Trên những hồi nhà của đền Parthenon nếu thiếu điêu khắc của Phidias thì giá trị công trình giảm biết bao! Nghệ thuật tạo hình tham gia vào kiến trúc có nhiều mức độ, từ những nét điểm xuyết thô sơ trong những ngôi nhà gỗ của dân đến sự tham gia tích cực hơn trong các đén đài cổ Hi Lạp, cố La Mã, tiến đến rườm rà trong các công trình Baroque, đền Bà La Môn ở Ân Độ, nhà thờ các nước ở châu Mĩ Latinh dưới ảnh hưởng của Tây Ban Nha. Ớ nước ta trong nhũng ngôi nhà gỗ từ đồng bằng đến miền núi, của người Kinh hay dàn tộc ít người đểu có sự tham gia của nghệ thuật tạo hình: các hoa vãn ớ con cung, thượng lương, các chạm khắc ở diềm mái, ở kẻ, bảy, thanh chống đứng hình quả bầu ở vì kèo nhà người Tày – Nùng, “khau cút”, cửa sổ “táng cơi” ớ nhà người Thái, cột “cơlao”, hàng rào nhà mả và trang trí trong nhà rông của đồng bào Tây Nguyên v.v… Nghệ thuật tạo hình lại càng tham gia tích cực hơn vào các công trình tôn giáo và chính quyền phong kiến như rồng, phượng, mặt nguyệt, cá, nghê, chữ triện, lá đề… ở trong đền chùa, đình và cung điện, lăng tẩm vua chúa.

Mối quan hệ giữa kiến trúc và nghệ thuật tạo hình trong kiến trúc Ấn Độ 1

Tiến tới giai đoạn ba, ngoài sự kết hợp kiến trúc với nghệ thuật tạo hình, người ta đã đi đến khái niệm “nghệ thuật tổng hợp”: kiến trúc là nơi gặp gỡ của mọi ngành nghệ thuật. Ngay từ khi thành lập, trường Bauhaus cũng đã chú ý đến tính chất tổng hợp này. Đến những năm 50, kiến trúc sư Le Corbusier đã đưa nghệ thuật tổng hợp vào công trình của mình: trong gian hàng triển lãm của hãng Philip Hà Lan ở hội chợ quốc tế Bruxelles, ông đã đưa “bài thơ điện tử” vào. Đó là một cuộc hội ngộ giữa kiến trúc, điện ảnh và âm thanh. Trong các không gian cong xiên của gian triển lãm, ông cho chiếu những hình ảnh kì lạ có màu sắc huyền ảo, các tia chiếu di động quét trên các bức tường cong lõm trong tiếng nhạc điện tử kéo dài 10 phút. Trong ngôi nhà thờ Ronchamp xây dựng ở Pháp nãm 1955, ông dự định đưa âm nhạc vào qua phương án cộng tác với Edga Varezo làm âm nhạc điện tử và xây một gác chuông ở phía bắc nhà thờ để đặt các thiết bị điện tử. Nhưng phương án này không được thực hiện. Trong triểm lãm quốc tế ở Osaca 1970, người ta đã dùng nghệ thuật mobili trong kiến trúc, đó là tượng chuyển động.
Năm 1935 trong một bài báo, kiến trúc sư nổi tiếng Le Corbusier đã viết: “Riêng bản thân kiến trúc đã là một hiện tượng tạo hình trọn vẹn. Riêng bản thân kiến trúc đã là một cái nền của chất trữ tình trọn vẹn”. Năm 1955 ông đã cho ra đời tác phẩm Nhà thờ Đức Bà ở Ronchamp. Ông phát biểu: ” Ronchamp là tác phẩm tạo hình, tạo hình âm học. Đó là một loại điêu khắc mang tính chất âm học, nghĩa là nó phát ra xa hiệu quả các hình khối của nó và quay trở lại nhận sức ép của các không gian chung quanh”. Le Corbusier đồng thời là một hoạ sĩ lập thể.
Ớ nước ta cũng có những công trình kiến trúc mang đậm tính của nghệ thuật tạo hình như chùa Một Cột giống một bông sen khống lồ vươn lên từ hồ nước với những cánh sen nhẹ nhàng cong lên, ngôi nhà rông của đồng bào Tây Nguyên cũng mang tính tạo hình. Toàn bộ cái mái to lớn của ngôi nhà như một lưỡi rìu sắt đồ sộ, nếu nhìn mặt bên thì lại nhọn như đầu một mũi tên. Tất cả nói lên tinh thần thượng võ của đồng bào Thượng. Gần đây, công trình Bảo tàng cổ vật ở Nam Định của cố kiến trúc sư Nguyễn Cao Luyện cũng theo xu hướng tạo hình này (hình 8): công trình có dạng một hòn núi nhỏ như một con sư tử nằm dài ra. Bản thân công trình kiến trúc được coi như một tác phẩm nghệ thuật tạo hình, nó trở lại mang tính nhân vãn hơn, tình cảm hơn, phong phú hơn và cũng dễ hiếu hơn đối với các tầng lớp nhân dân.

Related posts

Scroll Up