Kiến trúc 

Kiến trúc biệt thự phong cách Tân cổ điển

• Bối cảnh hình thành
Trong thời kỳ khai thác thuộc địa lần 1 (1887 – 1918) người Pháp đã bắt đầu xây dựng Hà Nội theo mô hình Phương Tây. Những trục đường lớn được tổ chức theo bố cục không gian Châu Âu tạo ra hệ thống tuyển phố kiểu ô cờ đầu tiên ở Hà Nội và khu phố Tây cũng bắt đầu hỉnh thành. Nhà cửa ở khu vực này ban đầu chưa phát triển nhiều và cũng chưa có đặc điếm gì rõ nét, tuy nhiên một số biệt thự lớn dành cho quan chức và thương gia người Pháp đã bắt đầu được xây dựng. Do đây là lớp người có quyền chức và giàu có nên một trong những kiểu kiến trúc cho ngôi nhà mà họ thích nhất chính là phong cách Tân cổ điển, một phong cách cổ suý cho tính chất hoành tráng của kiến trúc La Mã với tính đăng đối nghiêm ngặt, vẻ kỳ vĩ, sự uy nghi và những trang trí phần nào mang tính khoa trương.
• Dây truyền công năng
Biệt thự Tân cổ điển thời Pháp thuộc đều là những biệt thự có khối tích lớn, dây chuyền công năng rất hoàn chỉnh và ở mức độ tiện nghi cao cấp. Các không gian chức năng của biệt thự thường được bố trí trên ba tầng: tầng bán hầm hay tầng trệt là nơi bổ trí chỗ để xe, nhà bếp, các kho và phòng ở gia nhân; tầng một gồm chính sảnh rộng rãi, phòng khách, phòng sinh hoạt gia đình, phòng ăn; tầng hai gồm các phòng chính và phụ có khu vệ sinh riêng, ban công, sân chơi. Phòng làm việc và thư viện gia đình có thể được bố trí ở tầng một hoặc tầng hai.
Phong cách Tân cố điển đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt quy luật đối xứng trong tổ hợp mặt bằng nên các không gian chức năng nêu trên dược bố trí trên cơ sở một hay hai trục đối xứng.
Giao thông theo phương đứng được đảm trách bởi ít nhất là hai cầu thang: cầu thang đổi ngoại rắt sang trọng với nhiều hoạ tiết cầu kỳ được bối trực tiếp từ hướng công vào lên chính sảnh, các cầu thang nội bộ bố trí phía trong nhà gồm cầu thang từ tầng trệt lên tầng một có cẩu tạo tương đối đơn giàn và chù yếu dành cho gia nhân, cầu thang từ tầng I lên tầng 2 dành cho gia chủ nên dược trang tri khá cầu kỳ.
Đa phần biệt thự Tân cổ điển có diện tích xây dựng rất lớn nên diện tích sân vườn không còn nhiều, trừ biệt thự Schneider trong khuôn viên trường Chu Văn An, tuy nhiên hệ thống cây xanh ở đây đều được thiết kế rất chăm chút: từ thủm cỏ, các loại cây thân thào tầng thấp đến các loại cây thân mộc tầng cao đểu được bố trí một cách hết sức có chủ đích.
• Nghệ thuật kiến trúc:
Biệt thự phong cách Tân cổ điển ờ Hà Nội thời Pháp thuộc rất phong phú về tính chất và có thể được chia thành ba loại chính theo các đặc trưng về tổ họp không gian và phong cách trang trí.
Biệt thự Tân cổ điển duy lý (Néoclassicisme rationaliste) dặc trưng bởi bố cục hình khối tương đối đơn giản và mặt đứng hoàn toàn đối xứng. Khối giữa nhà luôn được tổ chức nhô ra phía trước, trong nhiều trường hợp còn được nhấn mạnh bởi một bancông duy nhất phía trên lối vào chính nhằm tạo sự trang trọng và tính bề thế cho công trinh. Hệ thống cửa sổ và cửa đi thường được tổ chức vuông vắn, không có các hình thức trang trí cầu kỳ. Mặc dù sử dụng các hoạ tiết mang tính cổ điển trong các trang trí lan can, bancông và xung quanh các cửa xong chỉ ở mức độ vừa phải, hợp lý. Phân vị ngang theo tầng nhà được nhấn mạnh bàng hệ thống phào theo phương ngang được trang trí nhẹ nhàng (hình 3.12). Mái cỏ diềm mái hình băng ngang hoặc diem mái kiểu con tiện, một số biệt thự sử dụng mái Mansard lợp ngói đá phiến màu xẫm kết hợp với những ô cửa nhỏ hình tròn có các họa tiết trang trí xung quanh.
Biệt thự Tân cổ điển thuần khiết (Néoclassicisme pur) nhấn mạnh tính cân bàng vững chãi trong hỉnh khối không gian thông qua sự tuân thủ chặt chẽ quy tắc đối xứng theo phương ngang và phân vị rõ ràng theo phương đứng. Các hoạ tiết trang trí theo tinh thần cổ điển được trải đều trên mặt đứng nhưng đặc biệt nhấn mạnh ở khối trung tâm với một vọng lâu có mái hình cung tròn được thiết kế rất trang nhã càng làm tăng tính bề thế của ngôi nhà (hình 3.13). Hệ thống cừa được tổ chức cầu kỳ với hình thức cuốn vòm, cửa sổ dược chia thành hai phần được ngăn cách bởi một trụ gạch nhỏ. Mái nhà có phần diềm mái dược trang trí khá cầu kỳ nhấn mạnh sự kết thúc theo phương đứng của công trình.

Kiến trúc biệt thự phong cách Tân cổ điển 1

Hình 3.12. Biệt thự Tân cổ điền duy lý trên phố Tông Đun

Biệt thự Tân cổ điển kiểu đế chế (Néoclassicisme imperial) đặc trưng bởi hình khối kiến trúc có bố cục phức hợp với nhiều khối đa diện, đặc biệt là sự giàu có về trang trí và sự phong phú của các hoạ tiết. Biệt thự Tân cổ điển kiểu đế chế nhấn mạnh tính chất trang trí: cửa sổ, cầu thang, bancông và cả những màng tường cũng được tận dụng đế lấp đầy các hoạ tiết trang trí. Các phân vị theo phuơng ngang được nhấn mạnh bởi hệ thống phào kết hợp với các hoạ tiết trang trí trên các bancông và được kết thúc bởi phần diềm mái được đua ra khá mạnh và trang trí hết sức tinh xảo. Hệ thống cửa được tổ chức đa dạng với nhiều ô cửa kích thước khác nhau, các cửa sổ lớn được
chia thành ba phần bởi các trụ gạch nhỏ. Xung quanh cửa là nơi tập trung các yêu tô trang trí với việc sử dụng các thức cột, Fronton, phù điêu hình mặt người và hoa lá. Các hoạ tiết trang trí dược sắp xếp đan xen, và lặp lại theo quy luật mang tính thông nhất cao. Đại diện lớn nhất cùa thể loại biệt thự này ở Hà Nội là biệt thự Schneider trong khuôn viên trường Chu Văn An có thể so sánh với những biệt thự kiểu Victoria đẹp nhất Châu Âu

• Nhận xét về kiến trúc: của các loại biệt thự Tân cổ điển được xây dựng nhiều ở Hà Nội trong thời kỳ khai thác thuộc địa lần thứ nhất (1887 – 1918).
– Biệt thự Tân cổ điển thời Pháp thuộc có dây chuyền công năng rất hoàn chỉnh với mức độ tiện nghi cao cấp.
– Mặc dù cùng mang phong cách Tân cổ điển nhưng các biệt thự này có thể được chia thành ba loại: Tân cố điển duy lý, Tân cổ điển thuần khiết và Tân cổ điên kiểu đế ché tuỳ theo các đặc trưng về tổ hợp không gian và phong cách trang trí.
– Biệt thự Tân cổ điển là loại biệt thự thường có hình khối lớn và được trang trí cầu kỳ bậc nhất thời Pháp thuộc.

Xem thêm: Bán nhà Hà Nội dưới 1 tỷ

Related posts