You are here
Kiến trúc 

Sự biến đổi nhà phố cổ truyền.

 kiến trúc nhà ở thời kỳ Tiền thực dân
Nhà ở tại khu vực 36 phố phường những năm cuối triều Nguyễn đa phần là những ngôi nhà xây sát nhau có mặt tiền khá hẹp hướng ra phố, toàn bộ cấu trúc chủ yếu ngôi nhà nằm vuông góc với phố và có độ sâu tới vài trục mét tạo ra một hình thức nhà ở đặc biệt, thường được gọi là nhà ống, do tưong phản giữa độ sâu và mặt tiền của ngôi nhà.
Loại nhà này thường được chia thành 2 thành phần có chức năng khác nhau: phía ngoài là cửa hàng gồm nơi sản xuất, kho chứa, nơi bán hàng; phía trong là nhà ở gôm các phòng ở, khu phụ, sân trong. Nhà được chia thành nhiều lớp phòng, giữa các phòng là sân trong, thông thường có 2 sán, một sân trồng cây cảnh, bế cả non bộ có thê coi là sân cảnh, một sân gắn với khu phụ có bể nước được gọi là sân ướt.
Đa phần nhà ở thời kỳ này được xây bằng gạch, mái lợp ngói dốc về hai phía, riêng lóp mái khu phụ chỉ có một dốc, các lớp mái đặt cách nhau tạo ra sân trong, hai đâu đỉnh mái lớp ngoài cùng giáp đường phố có các trụ mái được trang trí đon giản bằng vừa đắp, tường mái ngăn cách giữa các nhà được xây cao vượt lên khỏi mái có hình bậc thang theo độ dốc mái.
Nhà ở thời kỳ này chỉ có một tầng hoặc một tầng rưỡi, nghĩa là phía trên tầng một phần ngoài của ngôi nhà có một tầng lửng, do vậy mặt đứng nhà khá đon điệu. Mặt chính ngôi nhà thường xây lùi vào so với các tưòng biên và mái để tránh mưa nắng, cửa đi và của sổ bằng các tấm gỗ ván dày được xếp sát cạnh nhau tạo thành hình thức cửa lùa, tưong úng với phần gác lửng phía trên còn có một lỗ cửa nhỏ để lấy ánh sáng và thông gió, nhưng cũng có nhà không có lỗ cửa này nên phía trên chi là mảng tường đặc.
Từ nhà ống nhiều tầng tói biệt thự – nhà ống

Sự biến đổi nhà phố cổ truyền. 1

Nhà số 24 Nguyễn Văn Tố.
(Nguồn: Hanoi-le cycle des ẻtamorphoses)

Cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, sau khi Hà Nội trở thành nhượng địa của Pháp và sau đó chính thức được coi là thủ đô toàn xứ Đông Dương, người Pháp đã cho chỉnh trang khu 36 phố phường, mở thêm các khu phố mới chủ yếu dành cho tầng lớp trung lưu người Việt ở phía Nam hồ Hoàn Kiếm thỉ những ngôi nhà ở truyền thống bắt đầu có sự biến đổi mạnh mẽ.
Một số ngôi nhà cũ bị phá bỏ và xây dựng lại, nhiều ngôi nhà mới cũng được xây dựng trên các tuyến phố mới mở. Những ngôi nhà đầu tiên có niên đại cuối thể kỷ 19 dầu thế kỷ 20 vẫn giữ nguyên cấu trúc nhà ống, tuy vậy số tầng tại khu ở và cửa hàng đều được nâng lên hai tầng, một vài ngôi nhà tới ba tầng, các sân cảnh và sân ướt vẫn được giữ lại. Tường nhà xây gạch nhưng đã tổ chức móng sâu hơn, mái lọp ngói máy thay cho ngói ta trước đây, sàn tầng 2 thường được cấu tạo bằng gỗ, bêtông cốt thép còn ít được sử dụng.
Mặt tiền các ngôi nhà thời kỳ này cũng trở nên rắt phong phú do ảnh hưởng của kiến trúc Pháp. Có hai loại mặt tiền chủ yếu ờ thời kỳ này: Mặt tiền ảnh hưởng phong cách Địa phương Pháp, nhà có han công trên tầng 2, các cửa so và cửa đi tô chức theo phương đứng, cửa sổ có hai lớp kính – chớp, xung quanh cưa và trên trán tường trang trí các hình hoa dây, gờ chi theo kiểu Pháp, các côngxon đỡ mái bằng go tiện gan giong với những biệt thự phong cách Địa phương Pháp ở khu phố Tây. Loại mặt tiền thứ hai 
ảnh hường phong cách kiến trúc Tân cổ điên với việc trang trí mặt tường rất cần kỳ, đặc biệt lù bộ phận tường hoa chan mái được sứ dụng rộng rãi. Xung quanh cửa và trên tường các ngôi nhà loại này thường được lấp đầy các hoạ tiết cô điển, các hình dấp uốn lượn kiểu Baroque, cúc đầu cột kiểu Ionic, Corinth được dùng để trang tri cho các bổ trụ. Đặc biệt phần tường hoa chan mải được trang trí cầu kỳ nhất, bộ phận này luôn được tố chức đăng đối với một phần giữa noi bật xây nhô cao, trung tâm phần này được trang trí bằng hoa dây đáp nôi bao lấy một hình tròn hoặc trái xoan gần giống hỉnh thức Cartouche mà chủng ta thường thay ở các công trình hành chính lớn thời bấy giờ, hai bên tường là các hình hoa lả đắp nổi cũng rat cầu kỳ và phong phú.
Từ những năm 1930, những ngôi nhà ống được xây dựng mới càng trở nên phổ biến, nhà cao 2-3 tầng, một số nhà bỏ các sân ướt chỉ giữ lại sân cành do các khu bếp, vệ sinh đã bắt đầu được đưa vào khối ở. Phong cách kiến trúc Art Deco ảnh hưởng rất lớn tới những ngôi nhà kiểu này. Mặt tiền được trang trí giản dị theo phong cách hiện đại, sử dụng hạn chế các hoạ tiết trang trí và được xứ lý một cách có cân nhắc, các cửa đi, cửa sổ mở rộng, có bancông rộng rãi, do kết cấu bêtông cốt thép đã được sứ dụng khá phổ biến ở thời kỳ này, nhiều nhà còn tổ chức dàn hoa bêtông trên mái.
Công nghệ xâv dựng thời kỳ này đã tiến bộ nhiều nên toàn bộ các sàn và mái nhà đều được đổ toàn khối bằng bêtông cốt thép, vi vậy các phòng ở có diện tích tương đối rộng và chiều cao lớn. Mặt đứng theo phong cách Art Deco với các cửa mở rộng kết hợp với các bancông lớn, sênô và ô văng bêtông vươn ra khỏi mặt đứng cũng là những yếu tố trang trí cùa những ngôi nhà loại này. Thép uốn được sử dụng rộng rãi đe trang trí hàng rào, bancông. Nhìn chung thì đây là sự hoà trộn rõ nét nhất giữa kiến trúc nhà ớ đô thị Việt Nam cổ truyền với biệt thự kiểu Pháp.

Related posts