You are here
Kiến trúc 

Những biến đổi trong quy hoạch trung tâm hành chính (P1)

1. Khu vực trung tâm hành chính – thuong mại phía Đông hồ Hoàn Kiếm
Khu trung tâm hành chính – thương mại phía Đông hồ Hoàn Kiếm bao gồm các cơ quan hành chính, khách sạn, nhà băng,…nam xung quanh vườn hoa Paul Bert (vườn hoa Lý Thái Tổ ngày nay). Trong quá trình xây dựng khu trung tâm, người Pháp đã phá bở các công trình di tích văn hóa, kiến trúc truyền thống nằm rải rác xung quanh hồ, thav thế bởi các công trình hành chính, công cộng mang phong cách kiến trúc Pháp. Hoạt động xây dựng dược tiến hành mạnh mẽ nhất là vào khoảng những năm 1886- 1888 cho đến 1900, tiếp theo là quá trình thay thế các công trình cũ do chính người Pháp đã xây dựng sau năm 1900.
* Giai đoạn trước 1886
Các bản đồ năm 1873 và 1884 cho thấy ở giai đoạn này khu vực chưa chịu tác động của quy hoạch, hầu như không có thay đổi trong hơn 10 năm. Cả vùng đất vẫn còn hoang sơ xen kẽ những khu vực cao, thấp bao gồm ruộng lúa, ao hồ, cùng một vài công trình nhỏ nằm rải rác. Một số nhà dân tập trung dọc theo các tuyến đường, chủ yếu nằm về phía Bắc khu đất, giáp phần phía Nam khu phố cổ. Tuyến đê chính vẫn còn nằm sâu bên trong, có hình thái tự do, giới hạn phía Đông mảnh đất. Đáng chú ý có hai công trình quan trọng đó là Chùa Báo Ân và Chùa Tàu. Chùa Báo Ân còn gọi là chùa Liên Tri hay Quán Thượng nằm về phía Nam khu đất, xây dựng từ thời nhà Nguyễn vào năm 1842. Chùa có quy mô khá đồ sộ với 36 nóc nhà, 180 gian, nhiều hành lang, giải vũ, lầu trống, gác chuông, cầu tháp,…Phần đất phía Bắc là khu vực chùa Tàu hay trước đó gọi là chùa Phố Giác xây dựng năm 1774.

Những biến đổi trong quy hoạch trung tâm hành chính (P1) 1 Những biến đổi trong quy hoạch trung tâm hành chính (P1) 1

* Giai đoạn xây dựng mạnh mẽ 1886-1900
Đây là giai đoạn đầu thời kỳ khai thác thuộc địa lần thứ nhất. Năm 1984, chuyên gia trắc địa Montalembert đề xuất mặt bằng quy hoạch tổng thể cụm công trình trung tâm theo các nguyên tắc quy hoạch thịnh hành lúc bấy giờ ở Pháp, khai thác trục đối xứng trong bố cục mặt bằng, các công trình sắp xếp hai phía của trục. Phương án này đã dược triển khai vào nhũng năm 1886 – 1888 bởi các kỹ sư Pháp, theo phong cách kiến trúc tiền thực dân, dựa trên chủ nghĩa công năng đơn giản. Bản đồ 1890 cho thấy vườn hoa Paul Bert nằm vuông góc với hồ Hoàn Kiếm đóng vai trò trục chính đế tổ họp không gian. Trục tổ hợp này kết nối liên hòan khu trung tâm với khu cây xanh, đường dạo xung quanh hồ, đồng thời mở rộng không gian tạo sự thông thoáng. Có năm công trình quan trọng nằm trên trục đối xímg tạo nên một tổng thể trung tâm hoàn chinh, bao gồm Tòa Đốc lý trên khu vực chùa Tàu (vị trí trụ sở ủy ban nhân dân thành phổ hiện nay), Kho bạc (vị trí trụ sở chi nhánh Ngân hàng Công thương) nằm về phía Bắc. Bưu điện và dinh Thống sứ Bắc kỳ nằm phía Nam của trục chính, chi nhánh Ngân hàng Đông Dương nằm ờ cuối trục khép không gian về phía Đông. Khu đất chùa Báo Ân vẫn còn tuy nhiên diện tích đã bị thu hẹp. Một tuyến đường mới mở nằm ở phía Đông khu đất, trên tuyến đê hiện hữu.
Khoảng năm 1892 đến 1897, khu vực trung tâm bắt đầu được quy hoạch theo xu hướng đa chức năng, hình thành một tổng thể hòan chỉnh với đủ các chức năng như hành chính, tín ngưỡng, thương nghiệp, dịch vụ và văn hóa giải trí. Hồ nước khai thác với mục đích đi thuyền, du ngoạn, còn không gian tuyến bờ hồ dành cho các hoạt động nghỉ ngơi giải trí. Không gian này kết họp với vườn hoa Paul Bert tạo nên một tổng thể sống động, gắn kết. Đẻ thực hiện các ý đồ quy hoạch này, Chùa Báo Ân đã bị phá bỏ để xây dựng tòa Bưu điện mới quy mô lớn hơn, thay thế bưu điện cũ vào năm 1921.
* Giai đoạn 1900-1945
Từ năm 1900 trở đi, khu trung tâm phát triển khá ổn định. Trên bản đồ 1902, 1920 và 1943, tuyến đường phía Đông đă được nắn chỉnh, nối thẳng tới quảng trường trước tòa nhà Ngân hàng, tiếp tục kéo dài đến đường Paul Bert (phố Tràng Tiền ngày nay) giao nhau trước quảng trường Nhà hát lớn. Trong giai đoạn này một số công trình được xây dựng mới, quy mô hơn với kiến trúc hoàn toàn khác so với các công trình cũ. Năm 1917, Dinh Thống sứ (Nhà khách chính phủ) được thiết kế bởi A. Bussi và chi nhánh Ngân Hàng Đông Dương (Ngân hàng nhà nước Việt Nam hiện nay) do G. Trouver thiết kế và năm 1930 đã được xây dựng.

Như vậy cùng với những hoạt động xây dựng thành phố giai đoạn này, trung tâm hành chính – thương mại phía Đông hồ Hoàn Kiếm đã có những thay đổi đáng kể về quy hoạch và không gian kiến trúc (hình 2.12). Quá trình hình thành trung tâm trải qua nhiều giai đoạn, nhưng đã tạo nên một khu vực gắn kết chặt chẽ với tổng thể chung thành phố, đa dạng chức năng, không gian rộng mở, hoành tráng, xứng đáng với tầm vóc của thủ phủ Đông Dương giai đoạn thuộc địa.

Related posts