You are here

Kiến trúc nhà công cộng theo phong cách kiến trúc Đông Dương (P2)

Sở Tài chính là một thành công lớn của kiến trúc sư Ernest Hébrard trong ý đồ tạo ra hình loại kiến trúc kết hợp mặt bằng, hình khối kinh điển Phưcmg Tây với các thành phần, chi tiết kiến trúc Phương Đông. Một sự kết họp hài hoà không khiên cưỡng đã khiến công trình trở thành toà nhà hành chính mang sắc màu Phương Đông duy nhất ở Hà Nội thời pháp thuộc
• Nhà thờ Cửa Bắc:
Nhà thờ có tên chính thức là Giáo đường Kính Nữ vương các thánh tử đạo do kiên trúc sư Ernest Hébrard thiết kế. Được xây dựng khoảng những năm 1930-1932 trên một khoảng đất chạy dài theo boulevard Camot (phố Phan Đình Phùng) nơi giao nhau với rue Frères Shneider (phố Nguyễn Biểu).
Mặt băng không gian nhà thờ được cấu trúc theo nguyên tăc nhà thờ thời kỳ Phục Hưng theo kiểu chữ thập La Tinh (hình 4.1 Oa). Mở đầu là một không gian đón tiếp nhỏ, tiếp theo là không gian dành cho các con chiên nghe giảng và kết thúc bởi không gian long trọng dành cho cha xứ hành lễ. Giữa hai khu vực này là không gian chuyển tiếp lớn dưới một mái vòm hình bán cầu, cánh bên phải là nơi thờ các thánh, cánh trái là nơi tiếp khách của cha xứ. Gác chuông theo hình thức nhấn lệch được bổ trí ở phía bên phải lối vào chính. Không gian nội thất được cấu trúc và trang trí hoàn toàn theo kiểu nhà thờ Châu Âu thời Phục Hưng tiền kỳ.
Hình khối công trình rất đặc trưng bởi việc kiến trúc sư – tác giả đã tạo ra ở đây một không gian kiến trúc phi đối xứng với một tháp chuông vút cao phía bên sảnh chính, điều này làm cho nhà thờ Cửa Bắc có được nét độc đáo so với đa phần các công trình Thiên Chúa giáo có hình thức đăng đổi nghiêm cẩn được xây dựng ờ Việt Nam thời Pháp thuộc
Hệ thống mái ngói kiểu Phương Đông được tác giả tố chức kéo suốt từ gác chuông qua mái vòm tới các không gian chính và phụ cũng là nét đặc sắc cùa công trình. Các mái chính đều được tổ chức thành hai lớp theo kiểu chồng diêm, giữa chúng là hệ thống cửa sổ lấy sáng lắp kính hoặc cửa thông gió được trang trí bằng các họa tiết không quá 
cầu kỳ. Ngoài ra còn rất nhiều lớp mái phụ che nắng và chống mưa hắt cho các lối vào, các cửa thông gió lấy sáng, thậm chí còn có những lớp mái nhỏ chỉ mang tính chất trang trí đơn thuần
Hệ thống cửa lấy sáng và trang trí được tác giả đặc biệt lưu tâm. Đầu tiên phải kế đến hệ ba cửa hoa hồng – một yếu tố trang trí, lấy sáng của kiến trúc Gothique, được đặt ở các mặt đứng Tây, Nam và Bắc. Các cửa này đều có diện tích rất lớn và được lắp kính cản quang kết hợp kính màu, tuy nhiên do được trang trí bằng các vòm cuốn và các cột đỡ, lại nằm dưới một hệ trang trí hình tam giác két thúc các hồi mái nên cảm giác về kiến trúc Gothique ở đây là không còn. Tiếp đến là hệ các cửa lấy sáng cho tháp chuông, mái vòm và các không gian hành lễ. Đây đều là các cửa dạng cuốn vòm hoặc hình tròn có diện tích không lớn nhưng dược mở liên tục, xung quanh cửa được trang trí bằng các cột dỡ mái đua khá đẹp và cầu kỳ. Nhờ hệ thống cửa lấy sáng này mà nội thất của nhà thờ luôn ngập tràn ánh sáng tự nhiên. 
Sự kết hợp các yếu tổ kiến trúc Phương Đông với những nguyên tắc tổ chức không gian nhà thờ công giáo truyền thống, sự hài hoà của công trình với cảnh quan thiên nhiên bản địa đã tạo ra được ấn tượng về một công trình Thiên Chúa giáo Việt Nam. Mặc dù ở một vị trí ít được chú ý, nhà thờ Cửa Bắc vẫn có thể được coi là một trong những công trình kiến trúc đẹp nhất thời kỳ Pháp thuộc ở Hà Nội.
• Viện Pasteur:
Viện Pasteur (Institut Pasteur) Hà Nội do kiến trúc sư Roger Gaston thiết kế năm 1926 là một trong 4 viện nghiên cứu vi trùng học ở Đông Dương thuộc viện Pasteur Paris. Công trình được khởi công xây dựng năm 1927 trên một khu đất rộng tới 3ha và có hình ngũ giác, được án ngữ bởi các tuyến phố Baronna (phố Yersin ngày nay), Armaand Rousseau (phố Lò Đúc) và Voie Nr.163 (phố Nguyễn Cao), phía trước là vườn hoa nhỏ sau này cũng được đặt tên là Pasteur.
Mặt bàng tổng thể được bố trí theo dạng phân tán, ngoài toà nhà chính dành cho công tác nghiên cứu còn có nhiều công trình phù trợ như chòi gác, nhà tiêm, chuồng gia súc lớn, chuồng gia súc nhỏ. Trên khu đất còn có biệt thự của viên giám đốc và nhà ở cho nhân viên quản lý công trình.
Toà nhà chính cao 3 tầng là một công trinh mang tính nhiệt đới hoá điển hình thời Pháp thuộc ở Hà Nội. Nhà được bố trí theo hướng Bắc – Nam với hệ thống hành lang bên ở phía Nam vừa đón được gió mát tránh gió lạnh, đồng thời giản bức xạ mặt trời chiếu lên mặt nhà.
Mặt bằng công trình dược bố trí kiểu đối xứng qua trục trung tâm gồm ba tầng. Cách bố trí mặt bàng tương đối giống nhau ở cả ba tầng: sành nằm chính giữa, các phòng làm việc bám theo hành lang bên rộng tới 2,5m, hai đầu hồi là các phòng làm việc có hành lang nhỏ quay ra các hướng Dông và Tây tạo ra không gian chuyển tiếp che chắn bức xạ mặt trời. Phía dưới còn có một tầng trống cao 0,5m để cách nhiệt chống ẩm cho sàn tầng 1.
Giao thông theo phương đứng toà nhà được đảm trách bởi một hệ thống gồm ba cầu thang: cầu thang chính nằm ngay sau chính sảnh có hình móng lừa. hai cầu thang phụ được bố trí ở các hồi nhà.
Mặt chính công trình hướng ra phố Baronna và nhìn ra vườn hoa Pasteur vẫn được thiết kế theo tinh thần cổ điển với hình thức đối xứng hoàn toàn, được chia thành 3 phần theo phương đứng và 5 phần theo phương ngang. Tuy nhiên việc kiến trúc sư – tác giả – đưa vào mặt chính các thành phần kiến trúc Phương Đông một cách khéo léo đă tạo cho công trình một hình thức kiến trúc kết hợp hoàn hảo.
Khối trung tâm dược thiết kế nhô ra phía trước và được nhấn mạnh bởi bộ mái ngói 2 lớp theo kiểu chồng diêm tổ chức rất công phu. Phía trên là lớp mái 4 mặt được ngăn cách với lớp mái dưới bởi các lỗ thông gió được trang trí bằng gạch hoa tráng men. Phía dưới là một lớp mái phức hợp được tạo thành bởi rất nhiều bề mặt theo các hướng khác
nhau, trên mái là một gác chuông nhỏ – một yếu tố trang trí truyền thống Phương Tây nhưng được xử lý khéo léo dưới lớp mái ngói kiểu Phương Đông tạo một điểm nhấn rất thú vị cho công trình. Ngoài ra còn có các mái che nắng cho hai hàng cửa phía dưới và một bancông ở tầng 2 tạo ra mái hiên che tiền sảnh được đỡ bởi 6 cột có hình thức khác nhau nhấn mạnh thêm cho khu vực phía dưới khối trung tâm .
Hai cánh nhà được tả chức đối xứng với ba hàng cửa sổ, hàng cửa ở tầng một có diện tích nhỏ hơn theo nguyên tắc kiến trúc cổ điển Phương Tây, đáng chú ý là hai hàng cửa sổ ở tầng 2 và tầng 3 có diện tích rất lớn, lắp kính và được che bởi các ô văng dốc lọp ngói ta tạo thành các băng dài chạy suôt chiêu dọc nhà. Phân mái ngói hai cánh nhà tô chức đơn giản nhưng vẫn được tô điểm bằng các ống khói lọp ngói và các cửa mái hình tam giác. Kết thúc hai cánh nhà các khôi hôi nhà năm vuông góc, mặt đứng các khôi này là sự nối tiếp của các cánh nhà nhưng cửa sổ được bô trí tập trung ở phân giữa tạo ra sự kết thúc khoẻ khoắn theo phương ngang công trình.
Các giải pháp kiến trúc thích ứng khí hậu nhiệt đới được tác giả lưu tâm đặc biệt. Dưới lớp mái ngói là tầng hầm mái được tổ chức các cửa thông gió làm tăng khả năng cách nhiệt. Các cửa sổ mở rộng đê thông gió và lấy ánh sáng tự nhiên, các cửa đêu được che nắng bởi các băng ỗ văng dốc, đặc biệt phía dưới và phía trên cửa đêu có hàng lô thông hơi nhàm tăng cường khả năng thông gió, thải nhiệt theo phương đứng. Các hướng Đông và Tây đều dược che nắng, cách nhiệt bởi các hành lang có cửa sổ hai lóp kính – chớp. Xung quanh mái dốc dược bao bởi hệ thống sênô bằng bêtông cốt thép vươn ra rất rộng, đảm bảo thoát nước mưa tốt cho mái.
Cảnh quan xung quanh công trình cũng được nghiên cứu rất kỹ lưỡng. Toà nhà chính lùi sâu so với mặt phố và tạo một vườn hoa nhỏ phía trước. Cây cối trong vườn được lựa chọn cẩn thận, phía trước nhà chứ yếu là các cây thấp, cây tán hẹp không che khuất mặt đứng, trong đó có 2 cây đại rất đặc trưng ở các toà nhà phong cách kiến trúc Đông Dương ở Hà Nội. Hai đầu hồi hướng Đông và Tây trồng những cây cao, tán rộng che năng tạo bóng mát cho công trình.
Viện Pasteur là một công trình dành cho nghiên cứu khoa học lớn thời Pháp thuộc, được thiết kế đáp ứng đầy đủ công năng nghiên cứu hiện đại kiểu Phương Tây nhưng được bọc trong lóp vỏ kiến trúc Phương Đông, rất phù họp với khí hậu và cảnh quan đặc trưng địa phương, ngày nay đă trở thành một di sản, một công trình kiến trúc nhiệt đới hoá điển hình ở Hà Nội.

Related posts