You are here
Kiến trúc 

Kiến trúc biệt thự theo phong cách Art Deco ỏ’ Hà Nội

Hà Nội những năm 1930 dưới thời thịnh trị của Chủ nghĩa thực dân Pháp, bản quy hoạch đầu tiên của kiến trức sư E. Hébrard đã bắt đầu hình thành trên thực địa với những đại lộ, những con phố mang dậm phong cách Pháp. Mặt đường trải nhựa thẳng tắp. vỉa hè rộng rãi với hai hàng cây xanh, thật khác xa những con đường chật chội trong khu phố cũ. Những lô đất ở đây tiếp tục được lấp đầy bởi các biệt thự, những lô lớn có diện tích tới 500-700m2 thậm chí tới hàng nghìn m2 phân bố ở khu vực quận Ba Đinh và một phần quận Hoàn Kiếm, những lô đất nhỏ hơn cỡ từ 300 đến 400m2 phân bố ở khu vực phía Nam quận Hoàn Kiếm và Hai Bà Trưng hiện nay.
kiến trúc biệt thự trên các lô đất này cũng bắt đầu thay đổi. Nhà mái dốc theo phong cách địa phương miền Bắc nước Pháp rõ ràng là không thích hợp với khí hậu nhiệt đới Việt Nam. Nhà theo phong cách Tân cổ điển với những hình thức trang trí rườm rà lại càng không thích hợp. Việc tìm tòi một hình thức nhà ở mới mang tính hiện đại và tương thích với khí hậu địa phương trở nên cấp thiết, do vậy những biệt thự theo phong cách Art Deco với những cải biên cho phù hợp với điều kiện khí hậu nhiệt đới Việt Nam tỏ ra rất thích hợp trong giai đoạn này.
Biệt thự kiểu Art Deco ở Hà Nội có thể được chia làm hai loại theo dây chuyền công năng. Loại công năng hoàn chỉnh – hợp khối và loại công năng không hoàn chỉnh – phân tán.
* Biệt thự công năng hoàn chỉnh – hợp khối:
Loại biệt thự công năng hoàn chỉnh – họp khối thường do các kiến trúc sư người Pháp thiết kế, được xây dựng trên những lô đất có diện tích lớn cùa các chủ nhân người Pháp hoặc quan lại người Việt.
về bố trí mặt bàng thì loại biệt thự công năng hoàn chỉnh – hợp khối thường có ba tầng. Tầng 1 (tầng trệt) bố trí nhà xe rộng có thể để được tới hai xe hơi, bếp, phòng ở gia nhân cho nhiều người, khu vệ sinh, kho,… có chiều cao tương đối thấp (khoảng trên dưới 3m). Tầng 2 bố trí phòng khách lớn, phòng sinh hoạt gia đình, giữa hai phòng này thường được liên hệ bằng một cửa đi rộng, phòng ăn bố trí gần cầu thang nội bộ đế thuận tiện cho việc đưa đồ ăn từ bếp lên. Tầng 3 là các phòng ngủ trong đó phòng ngủ chính có cừa đi trực tiếp vào khu vệ sinh. Trên tàng thượng thường có một “phòng trà” diện tích khoảng trên chục m2, cửa sổ mở rộng ra các phía, được tổ chức như một nơi tụ tập các thành viên trong gia đình hoặc bạn bè ăn uống nhẹ vào những buổi tối đẹp trời. Giao thông theo chiều đứng của ngôi nhà được đảm bảo bởi hai cầu thang, cầu thang chính rộng tới khoảng 2m dẫn từ sân trước lên phòng khách, cầu thang nội bộ bố trí phía trong nhà có chiều rộng nhỏ hơn và thông từ tầng 1 lên tầng thượng.
* Biệt thự công năng không hoàn chính – phân tán:
Loại biệt thự công năng không hoàn chỉnh và phân tán được xây dựng ở những lô đất có diện tích nhỏ hơn và chủ nhân của nó là người Việt. Điều này cũng giải thích cho việc bố trí khối nhà phụ tách ra khỏi khối nhà chính rất gần gũi với kiến trúc nhà ở cổ truyền Việt Nam.
Loại biệt thự công năng không hoàn chỉnh – phân tán thường có khối nhà chính hai tang. Tang 1 bố trí phòng khách và phòng ăn có diện tích không lớn lắm, tầng 2 bố trí các phòng ngủ, khu vệ sinh được tách thành 2 phần xí tắm riêng biệt và phục vụ chung cho cả tầng, cầu thang bố trí trong nhà và liên hệ thắng từ tầng 1 tới sàn tầng thượng. Khối nhà phụ một tầng nằm phía sau khối chính là nơi để xe, kho, bếp, khu vệ sinh, phòng ở gia nhân và liên hệ với khối nhà chính qua sân trong. 

 Kiến trúc biệt thự theo phong cách Art Deco ỏ' Hà Nội 1

Biệt thự Art Deco trên phổ Chu Văn An

Đặc điểm kiến trúc:
về tổ hợp hình khối không gian thì biệt thự Art Deco ở Hà Nội thường sử dụng các khối hình vuông hoặc chữ nhật cho các không gian ở kết hợp với các khối hình bán nguyệt hoặc đa giác là nơi bố trí các không gian phụ như lồng cầu thang, bancông,… Cấu trúc phi đăng đối cùng việc các khối được bố trí ở độ cao khác nhau tạo ra những hình khối kiến trúc năng động và ngập tràn sinh lực  hoàn toàn đối lập với vẻ đăng đối khô cứng của các biệt thự Tân cổ điển thời kỳ trước đó. 
Ngôn ngữ trang trí chủ đạo của biệt thự Art Deco là sử dụng các đường cong làm bớt đi vẻ thô nặng của các khối hình hộp. Vật liệu trang trí chủ yếu là thép uốn với nhiều hình thức phong phú trên các lan can bancông, lan can sân thượng, trên các cửa sổ, cửa đi, cổng, hàng rào, đôi khi những mảng phù điêu bàng thạch cao hoặc xi măng cũng được sử dụng, kính màu thì chỉ có lác đác ở một vài công trình.
Lồng cầu thang thường được nhấn mạnh bởi độ cao và hình thức trang trí đa dạng với những ô kính mở rộng kết hợp với các họa tiết trang trí bang sắt uốn hoặc bêtông cốt thép. Ở những biệt thự lớn còn có cầu thang ngoài dẫn trực tiếp lên tầng hai với lan can xây gạch được trang trí nhẹ nhàng kết hợp với các chậu cây cánh. Dàn hoa bêtông cốt thép cùng các họa tiết trang trí được sử dụng rộng rãi trong sân vườn, trên các bancông hoặc trên sân thượng tạo ra nét độc đáo của loại biệt thự nay (hình 4.6c).
Phần mái bằng được cấu tạo đặc biệt để phù hợp với khí hậu nhiệt đới Việt Nam cũng là những đặc trưng quan trọng của biệt thự Art Deco ở Hà Nội. Mái được cấu tạo bởi hai lớp bêtông cốt thép đổ tại chỗ cách nhau khoáng 0,4 đến 0,6m, giữa hai lớp này là các lỗ thoáng được đặt ở hai phía đối diện hoặc ở cả 4 phía của ngôi nhà, bên ngoài được trang trí bằng các chất liệu và màu sắc rất thú vị. Cũng do cấu tạo mái bằng ở kiểu biệt thự này mà lần đầu tiên khái niệm sân thượng được đưa vào kiến trúc nhà ở Việt Nam. Sân thượng cho phép người ở có những hoạt động tiếp xúc với thiên nhiên vào buổi sáng và buổi tối ngay tại nhà mình, một điểm rất đáng lưu ý trong cuộc sống đô thị.

Related posts